Achtergrondinformatie van het project Spuiplein

Oorspronkelijk lagen Middelharnis en Sommelsdijk aan de getijdegeul Zuidwater. In 1758 is er een plan voor de aanleg van een nieuwe haven, omdat de getijdegeul Zuidwater aan het verzanden is. In het zuidelijke deel van het plangebied ligt de Spuikolk. Direct ten zuiden van de kolk ligt een bebouwingslint langs de Westdijk.

In de tweede helft van de 18e eeuw wordt inderdaad een nieuwe haven aangelegd, maar niet volgens het plan uit 1758. Langs het spui ligt de Spuidijk en in het noordwesten van het plangebied liggen de Sommelsdijkse haven en de havendijk. De Spuikolk wordt na de Tweede Wereldoorlog gedempt en wordt vervolgens het parkeerplein zoals we die nu kennen.

De kunstwedstrijd hangt samen met de ontwikkeling van het Spuiplein. Op 19 juni 2024 is het bestemmingsplan Spuiplein Middelharnis vastgesteld door de gemeenteraad van Goeree-Overflakkee. Dit bestemmingsplan maakt de herontwikkeling van het Spuiplein mogelijk. Het Spuiplein is nu vooral een parkeerplein en de distributiestraat voor de winkels aan de Westdijk. Het plein kijkt uit op de achterkanten van winkels. Ook is er veel onsamenhangende bebouwing en enkele 'gaten' in de structuur. Voor deze locatie is er de wens om tot herstructurering over te gaan. In 2015 zijn stedenbouwkundige randvoorwaarden voor het Spuikwartier opgesteld. De gemeente heeft vervolgens een prijsvraag uitgezet. Hier is een concreet plan uitgekomen voor het deelgebied Spuiplein. Het Spuiplein wordt opnieuw ingericht en binnen het plangebied komen 23 nieuwe grondgebonden woningen. Ook worden er 64 parkeerplaatsen op het Spuiplein en 14 parkeerplaatsen aan de Visserstraat en het Nieuwepad aangelegd. Omdat met de ontwikkeling parkeerplaatsen op het Spuiplein verdwijnen zijn extra parkeerplaatsen nodig. Er komen daarom 112 parkeerplaatsen ten noorden van de Sommelsdijkse haven.

In de woningbouwplannen voor het Spuiplein wordt rekening gehouden met de historische spuikom. Dit komt onder andere terug in de bestrating van de ontwikkeling. De vorm van de spuikom wordt teruggebracht naar de oorspronkelijke vorm. Als herinnering aan een karakteristiek keerwandje komt er in het Spuiplein een geïntegreerde kademuur.

De nieuwe woningen hebben de uitstraling van visserswoningen en pakhuizen. Daarnaast blijft het karakteristieke pand aan de Visserstraat 63 gehandhaafd, met de mogelijkheid de bestaande schuur om te vormen naar een woning.

Op het voorlopig ontwerp hieronder is de oude Spuikom zichtbaar in de lichtbruine tint. Deze spuikom ligt lager dan het rood getinte gedeelte en wordt bij de woningen ten noorden van de spuikom begrensd door een keerwandje. In de Spuikom zelf komen parkeerplaatsen en is er de ruimte voor de winkels om te laden en lossen. Bovendien is er een doorgaande route welke onder de parkeerplaatsen langs loopt die de haven van Middelharnis met de Joost van den Vondellaan verbindt.

Als er wordt ingezoomd op het oostelijke deel van het Spuiplein, valt er op dat er hier nog niet veel te zien is, het ziet er nu uit als een versteend pleintje. De bomen die te zien zijn op dit ontwerp (licht doorschijnend) zijn de bomen die daar nu nog staan op die plek, deze moeten uiteindelijk allemaal weg. Deze locatie biedt veel meer kansen dan alleen een versteend pleintje. Het moet een plek worden waar mensen graag langslopen, verblijven en het moet een verbinding worden met de rest van het historische centrum van Middelharnis.